زكات ماليات نيست . زكات در مورد چيزهايى وضع شده كه انسان آنها را با كمك طبيعت به وجود مىآورد ، آن هم طبيعت سهل و ساده ؛ يعنى انسان بالنسبه كار كمى انجام مىدهد و طبيعت كار بيشتر را انجام مىدهد و [ محصول را ] مفت و رايگان در اختيار انسان مىگذارد . مثلًا گندم كه انسان به وجود مىآورد ، در قسمت كمى فكر و عمل او دخالت دارد ، قسمت بيشتر فعاليت طبيعت است . لذا [ اسلام ] به انسان مىگويد اينجا كه از سخاوت طبيعت استفاده مىكنى ، مقدارى از آن را بايد در راههاى ديگرى بدهى . اينجا اگر چيزى با موارد زكات قابل قياس باشد ، موارد ديگرى مثل برنج است : چرا گندم بايد زكات داشته باشد و برنج نداشته باشد ؟ اين [ مسئله ] در سابق هم مطرح بوده . [ در جواب ] گفته‌اند آن سادگى كه در موارد زكات هست ، در برنج نيست ؛ يعنى به آن سادگى كه گندم به دست مىآيد برنج [ به دست نمىآيد ] ، برنج كار زيادى مىبرد ، و زكات در واقع به اين علت است كه يك مقدار [ از چيزى ] را كه طبيعتْ رايگان در اختيارت مىگذارد به ديگران بدهى . مسئلهء ماليات موضوع ديگرى است . آن ، امر ثابتى نيست ؛ امرى متغير و از اختيارات حكومتى است . اسلام كه نگفته فقط به عنوان زكات بگيريد و به غير از عنوان زكات حق نداريد [ چيزى ] از مردم بگيريد . وضع ماليات از اختيارات حاكم شرعى است . او در هر زمانى مىتواند براى هر چيزى ( اتومبيل ، غير اتومبيل ، هرچه باشد ) بر طبق مصلحتى كه ايجاب مىكند ، ماليات وضع كند . اين ربطى به زكات ندارد . بنابراين ايندو را نبايد با همديگر مقايسه كرد كه : زكات ماليات اسلام است و در غير اين موارد هم زكاتى نيست ، پس در غير اين موارد مالياتى نيست ، پس اسلام چگونه مىتواند با اين زكاتها كشور را اداره كند ؟ اختيارات وسيع حاكم شرعى تازه در مورد زكات هم اين مسئله مطرح است كه آيا حكومت اسلامى مىتواند چيز ديگرى را - ولو به نام زكات - وضع كند يا نه ؟ بله مىتواند . اميرالمؤمنين در زمان حكومتشان براى اسب زكات وضع كردند و اين از مسلّمات است . فقهاى بعد دو جور استنباط كردند . بعضى گفتند زكات اسب مطلقاً مستحب است و اميرالمؤمنين آن را مستحب گرفته‌اند . ولى ديگران جور ديگر استنباط كردند ،